ผู้จัดการเปิดรายงานประจำเดือน รอบส่งของไป 6 ลูกค้าแพงกว่าเดือนก่อน บริษัทขนส่งบอกว่ารถติด คนขับบอกว่าลูกค้าให้รอ คลังสินค้าบอกว่าโหลดปกติดี ทุกคนมีเรื่องเล่า แต่ไม่มีใครมีตัวเลขมาวางเทียบ
ตัวเลขที่ขาดไปคือ รอบนี้ควรใช้เวลาเท่าไร ไม่ใช่เวลาที่ใช้ไปเมื่อเดือนก่อน ซึ่งอาจเป็นเดือนที่แย่ และไม่ใช่การเดาจากแผนที่ แต่เป็นตัวเลขที่สร้างจากส่วนต่าง ๆ ของรอบ เมื่อเวลาจริงเข้ามา จะเห็นว่าส่วนไหนเกิน
เรียกว่า เวลามาตรฐาน บทความนี้แสดงวิธีสร้าง วิธีคิดเป็นราคาต่อนาที และวิธีอ่านส่วนต่างเมื่อเดือนจริงมาถึง
สามส่วน บวกอีกสองส่วนที่หัวท้าย
ตำราสร้างเที่ยวส่งมาตรฐานจากสามส่วน เพิ่มส่วนเล็ก ๆ อีกสองส่วนก็ได้ทั้งรอบ
- การโหลดที่คลัง เวลาคงที่ (ประตู เอกสาร นำรถเข้าท่า) บวกเวลาแปรผันตามจำนวนพาเลท
- การขับ ระยะทางบนถนนแต่ละประเภท หารด้วยความเร็วที่เหมาะกับถนนประเภทนั้น
- จุดส่ง เวลาคงที่ทุกจุดที่ไม่ขึ้นกับปริมาณ (จอด หาคน เซ็นรับ) บวกเวลาแปรผันตามปริมาณ
- เวลากินข้าวและพักของคนขับ
- ปิดงานที่คลัง เอกสาร ของตีกลับ การจอดรถ
การแยกเวลาคงที่กับเวลาแปรผันสำคัญที่สุดที่จุดส่ง จุดที่ส่งสองพาเลทกับจุดที่ส่งยี่สิบพาเลทใช้เวลาไม่เท่ากัน แต่ทั้งสองจุดมีต้นทุนการไปถึงเท่ากัน ตำรายังแบ่งลูกค้าเป็นกลุ่มตามการเข้าถึงและอุปกรณ์ ที่ที่มีโฟล์คลิฟต์และท่าขึ้นลงของอยู่กลุ่มที่เร็วกว่าที่ที่คนขับต้องแบกเอง ในตัวอย่างของอังกฤษ เวลาคงที่อยู่ระหว่าง 10 ถึง 25 นาทีตามกลุ่ม ตัวเลขของไทยจะต่างออกไป และควรมาจากบันทึกของคุณเอง
เวลาขับ: ความเร็วตามประเภทถนน และเพดานตามกฎหมาย
แต่ละช่วงให้ใช้ความเร็วของถนนประเภทนั้น ไม่ใช่ความเร็วเดียวทั้งเที่ยว ถนนในเมือง ถนนสายหลักนอกเมือง และทางหลวงที่มีเกาะกลาง เป็นความเร็วสามแบบที่ต่างกัน
กฎหมายกำหนดเพดาน ไม่ใช่ความเร็วที่ใช้วางแผน เมื่ออ่านกฎกระทรวงกำหนดอัตราความเร็วเป็นภาษาไทย รถบรรทุกที่มีน้ำหนักรถเกิน 2,200 กิโลกรัมมีเพดานดังนี้
| ที่ไหน | เพดาน |
|---|---|
| กรุงเทพมหานคร เมืองพัทยา เทศบาลนคร เทศบาลเมือง หรือเขตชุมชน | 60 กม./ชม. |
| นอกเขตดังกล่าว | 80 กม./ชม. |
| นอกเขตดังกล่าว มีตั้งแต่สองช่องเดินรถทิศทางเดียวกันและมีเกาะกลางถนน | 90 กม./ชม. |
| ทางขนาน ไม่ว่าอยู่ที่ใด | 60 กม./ชม. |
| ทางพิเศษ ระดับพื้นดิน | 90 กม./ชม. |
| ทางพิเศษ เหนือหรือใต้พื้นดิน | 80 กม./ชม. |
ถ้ามีเครื่องหมายจราจรกำหนดต่ำกว่า ให้ใช้ตามเครื่องหมายนั้น
ตารางนี้ใช้สองอย่าง อย่างแรกคือ ตรวจความสมเหตุสมผล ถ้ามาตรฐานของคุณให้ความเร็วเฉลี่ยสูงกว่าเพดานของถนนประเภทนั้น มาตรฐานนั้นผิด ไม่ว่าแผนที่จะบอกอะไร อย่างที่สองคือเพดานเป็นความเร็วสูงสุดที่มาตรฐานจะเป็นไปได้ ความเร็วที่ใช้วางแผนต้องมาจากบันทึกของคุณเอง วิธีหาอยู่ใน การขนส่งภายในประเทศไทยใช้เวลาจริงเท่าไร
ในกฎกระทรวงฉบับเดียวกันมีอีกบรรทัดที่พลาดง่าย รถ ขณะที่ลากจูงรถอื่น มีเพดานต่ำกว่าในทุกแถว คือ 45, 55 และ 65 กม./ชม. แทน 60, 80 และ 90 ข้อความที่อ่านมาไม่ได้บอกว่ารถหัวลากที่ลากกึ่งพ่วงนับเป็นการลากจูงหรือไม่ ให้ถามบริษัทขนส่ง ถ้าตอบว่านับ ให้ใช้แถวที่ต่ำกว่าสำหรับรถกลุ่มนั้น
กฎหมายยังจำกัดการขับรถติดต่อกันไม่เกินสี่ชั่วโมง หลังจากนั้นพักติดต่อกันครึ่งชั่วโมงจึงขับต่อได้อีกไม่เกินสี่ชั่วโมง (พระราชบัญญัติการขนส่งทางบก มาตรา 103 ทวิ) รอบที่ยาวต้องมีเวลาพักอยู่ในแผน มาตรฐานควรมีครึ่งชั่วโมงนี้ไว้แล้ว ไม่ใช่ไปเจอเอาในวันจริง
ตัวอย่างหนึ่งรอบ
ตัวเลขทั้งหมดด้านล่างเป็นตัวอย่างประกอบ ให้แทนด้วยตัวเลขของคุณเอง
รถหกล้อบรรทุก 12 พาเลทที่คลังชานเมืองกรุงเทพฯ ไปส่ง 6 ลูกค้า
| ส่วน | สร้างมาตรฐานอย่างไร | มาตรฐาน |
|---|---|---|
| โหลด | คงที่ 30 นาที + 12 พาเลท × 0.5 นาที | 36 นาที |
| ขับ ในเมือง | 45 กม. ที่ 25 กม./ชม. | 108 นาที |
| ขับ ถนนสายหลักมีเกาะกลาง | 60 กม. ที่ 60 กม./ชม. | 60 นาที |
| ขับ ถนนอื่น | 30 กม. ที่ 40 กม./ชม. | 45 นาที |
| จุดส่ง | คงที่ 15, 15, 15, 25, 25 และ 40 นาทีตามจุด + 12 พาเลท × 3 นาที | 135 + 36 = 171 นาที |
| กินข้าวและพัก | เผื่อไว้ | 30 นาที |
| ปิดงาน | เผื่อไว้ | 15 นาที |
| ทั้งรอบ | 465 นาที (7 ชม. 45 นาที) |
มีสองเรื่องที่ได้ก่อนข้อมูลจริงจะมา
วันเต็มแค่ไหน ถ้าเช่ารถเป็นวันละ 10 ชั่วโมง คือ 600 นาที รอบนี้ใช้ 465 นาที หรือ 77.5% เหลือที่ว่าง 135 นาที เป็นที่รองรับลูกค้าที่ช้า หรือเพิ่มจุดส่งที่เจ็ด
ราคาต่อนาที สมมติค่ารถต่อวัน 3,600 บาท (คนขับ รถ ค่าน้ำมันเผื่อ รวมทุกอย่าง เป็นตัวเลขสมมติ) หาร 600 นาที ได้ 6 บาทต่อนาที รอบมาตรฐานใช้ 465 × 6 = 2,790 บาทของวัน นี่คือป้ายราคาไว้เปรียบเทียบ ไม่ใช่ใบแจ้งหนี้ ถ้าเช่ารถรายวัน นาทีที่อยู่ในวันที่จ่ายแล้วไม่ทำให้เสียเงินสดเพิ่ม แต่กินที่ว่างไป นาทีที่เกินวันคือเงินจริง วิธีคิดวันเป็นตัวหารอยู่ใน เลือกหน่วยวัดต้นทุนขนส่งอย่างไร
อ่านผลเดือนจริง
เดือนจริงมาถึง รอบเฉลี่ยจริง จากเวลาเข้าออกประตูและบันทึกเครื่องติดตามตลอด 22 วันทำการ คือ 533 นาที เกินมาตรฐาน 68 นาที นี่คือตารางเดิมที่มีของจริงอยู่ข้างกัน
| ส่วน | มาตรฐาน | จริง | เกิน |
|---|---|---|---|
| โหลด | 36 | 58 | +22 |
| ขับ | 213 | 223 | +10 |
| จุดส่ง | 171 | 207 | +36 |
| กินข้าวและพัก | 30 | 30 | 0 |
| ปิดงาน | 15 | 15 | 0 |
| ทั้งรอบ | 465 | 533 | +68 |
ถ้าไม่มีมาตรฐาน รายงานจะพูดแค่ว่า "รอบนี้ใช้ 533 นาที" แล้วการเถียงก็เริ่ม เมื่อมีมาตรฐาน จะเห็นสามอย่างพร้อมกัน
- การขับแทบไม่ผิด เกิน 10 นาที คือ 15% ของส่วนต่าง คำอธิบายว่า "รถติด" ของบริษัทขนส่งอธิบายส่วนที่เล็กที่สุด
- การโหลดเป็นเรื่องของท่าของคุณ เกิน 22 นาที คือ 32% ของส่วนต่าง ในส่วนที่คุณควบคุมเองได้ เป็นเรื่องที่คุณแก้ ไม่ใช่เหตุให้ไปเถียงกับบริษัทขนส่ง
- จุดส่งเกิน 36 นาที แต่ให้ดูลึกลงไปอีกชั้น สมมติบันทึกทั้งหกจุดแยกกัน ห้าจุดรวมกันเกินมาตรฐานไม่ถึงหกนาที จุดที่หก ซึ่งมีเวลาคงที่ 40 นาที ตั้งไว้ 46 นาที (40 + สองพาเลท × 3) แต่ใช้ไป 76 จุดเดียวนี้คือ +30 จาก 36
จุดเดียวจากหกจุดอธิบาย 44% ของส่วนที่เกินทั้งหมด (30 จาก 68) ไม่ใช่ปัญหาของคนขับ ไม่ใช่ปัญหาของบริษัทขนส่ง และไม่ใช่เรื่องรถติด แต่เป็นลูกค้าที่ประตูหรือท่าไม่ได้ทำงานอย่างที่มาตรฐานสมมติไว้ ทางเลือกมีสามทาง คือเจรจาช่วงเวลารับใหม่ ปรับวิธีรับของที่จุดนั้น หรืออย่างใน ส่งหลายจุดหรือแยกสองคัน คือแยกจุดนั้นออกไปใช้รถอีกคัน ทุกทางเป็นบทสนทนาที่มีชื่อคนกำกับ มีประโยชน์กว่าการบ่นเรื่องผลการส่งของโดยรวม
ต้นทุนของส่วนที่เกิน ที่ 6 บาทต่อนาทีเท่าเดิม: 68 × 6 = 408 บาทต่อรอบ ราว 9,000 บาทใน 22 รอบ ไม่มากในแง่บาท สิ่งที่สำคัญกว่าคือที่ว่าง วันนี้ในมาตรฐานเหลือที่ว่าง 135 นาที ตอนนี้เหลือ 67 (600 ลบ 533) จุดแย่ ๆ อีกหนึ่งจุด รอบก็จะเกินสิบชั่วโมง
เวลาเป็นคำถามหนึ่ง ราคาเป็นอีกคำถาม
ตำราระบุสาเหตุสามอย่างของความเบี่ยงเบนต้นทุน คือปริมาณงานเปลี่ยน ประสิทธิภาพเปลี่ยน หรือราคาเปลี่ยน เวลามาตรฐานตอบคำถามเรื่องประสิทธิภาพได้โดยลำพัง เพราะวัดเป็นนาที ไม่ใช่บาท
สมมติค่ารถต่อวันขึ้นจาก 3,600 เป็น 3,900 บาท นาทีละ 6.00 เป็น 6.50 ส่วนต่างด้านเวลายังเท่าเดิมที่ 68 นาที ผลของราคาแยกออกมา: 533 นาที × 0.50 บาท ราว 267 บาทต่อรอบ เมื่อแยกกัน จะบอกได้ว่า "รอบยาวขึ้น" ต่างจาก "นาทีแพงขึ้น" และทดสอบคำขอขึ้นราคากับครึ่งที่ถูกต้องได้ วิธีทดสอบอยู่ใน ทดสอบคำขอขึ้นราคาค่าขนส่ง
มาตรฐานพลาดที่ไหนได้บ้าง
- การนั่งไปจับเวลาให้ตัวเลขที่ดูดีเกินจริง ตำราเตือนว่าข้อมูลจับเวลาแพงและเชื่อยาก เพราะคนที่ถูกสังเกตไม่ทำงานตามปกติ ให้สร้างจากบันทึก (เวลาเข้าออกประตู เวลาจอดจากเครื่องติดตาม เวลาเซ็นรับ) ตลอดแปดถึงสิบสองสัปดาห์ ไม่ใช่จากวันเดียวที่มีคนยืนดู
- ค่าเฉลี่ยซ่อนจุดที่แย่ เก็บมาตรฐานของจุดส่งแยกรายจุด และของการขับแยกตามประเภทถนน อย่างข้างบน เวลาเฉลี่ยรอบเดียวเป็นแบบที่ซ่อนจุดนั้น
- มาตรฐานที่ไม่มีใครเป็นเจ้าของจะถูกมองข้าม รายการแนวปฏิบัติที่ดีของตำรามีความเป็นเจ้าของของผู้ใช้ คนที่วิ่งรอบนั้นควรช่วยสร้างมาตรฐาน ให้เจ้าหน้าที่จัดรถและคนขับดูตารางก่อนที่มันจะกลายเป็นเป้า
- มาตรฐานที่แพงกว่าที่ประหยัดได้ อย่าสร้างให้ทุกเส้นทาง เริ่มจากรอบที่วิ่งบ่อยที่สุด และรอบที่เกินบ่อยที่สุด
- มาตรฐานล้าสมัย ลูกค้าใหม่ ผังถนนใหม่ หรือท่าที่เปลี่ยน ทำให้ส่วนต่าง ๆ เปลี่ยน ทบทวนเวลาคงที่ของจุดส่งทุกครั้งที่การเข้าถึงเปลี่ยน
- มาตรฐานไม่ใช่แส้ ถ้านำไปลงโทษคนขับกับนาทีที่เขาคุมไม่ได้ เขาจะเรียนรู้ที่จะซ่อนสาเหตุ วิธีที่ระบบค่าตอบแทนเปลี่ยนเรื่องนี้อยู่ใน วิธีจ่ายคนขับเปลี่ยนวิธีขับอย่างไร
จันทร์นี้ทำอะไร
- เลือกสามรอบที่วิ่งบ่อยที่สุด
- แต่ละรอบ เขียนห้าส่วนและเวลาที่คุณเชื่อว่าแต่ละส่วนใช้ นี่คือมาตรฐานแรก หยาบแต่ชัดเจน
- ดึงเวลาเข้าออกประตูและเวลาจอดจากเครื่องติดตามย้อนหลังแปดสัปดาห์ แทนที่ตัวเดาแต่ละตัวด้วยตัวที่วัดได้ ใช้วันทั่วไป ไม่ใช่วันที่ดีที่สุดหรือแย่ที่สุด
- ตรวจความเร็วของการขับแต่ละช่วงกับเพดานของถนนประเภทนั้น ถ้าสูงกว่า มาตรฐานนั้นผิด
- หารค่ารถต่อวันด้วยจำนวนนาทีในวันที่จ่าย นั่นคือราคาต่อนาที
- ทุกเดือน วางจริงเทียบมาตรฐานสำหรับห้าส่วน และสำหรับจุดส่งให้ทำรายจุด คุยเรื่องส่วนต่างที่ใหญ่ที่สุดก่อน และระบุชื่อเจ้าของ
หลักฐานหยุดอยู่ตรงนี้: ไม่พบงานศึกษาของไทยเรื่องเวลามาตรฐานของรอบส่งของ ดังนั้นเวลาโหลด เวลาจุดส่ง เวลาพัก ความเร็วที่ใช้วางแผน ค่ารถต่อวัน และผลทั้งเดือนข้างบน เป็นตัวอย่างประกอบวิธีคิด ไม่ใช่ตัววัดจริงของไทย วิธีคิดมาจากตำราอังกฤษเล่มเดียว เพดานความเร็วมาจากกฎกระทรวงของไทย อ่านจากแหล่งเดียว และข้อความที่อ่านไม่ได้ตัดสินว่ารถหัวลากกับกึ่งพ่วงนับเป็นการลากจูงหรือไม่ มาตรา 103 ทวิ อ่านจาก PDF ที่ชั้นข้อความสลับอักขระ แต่ตัวเลขและคำสำคัญอ่านได้
