รถบรรทุกถอยเข้าท่าโหลด คนขับยื่นเอกสาร ทีมของคุณเริ่มยกพาเลทขึ้นรถ เก้าสิบนาทีต่อมาปิดประตู รถก็ออกไป
นั่นคือจังหวะสุดท้ายที่คุณปฏิเสธรถได้โดยไม่เสียอะไร ก่อนพาเลทแรก รถที่ไม่ดีเสียแค่โทรศัพท์หนึ่งสาย หลังพาเลทสุดท้ายขึ้นรถ มันเสียเป็นสินค้า
บทความนี้เป็นเรื่องการตรวจรถเปล่าแบบสั้นที่หน้าท่าโหลดของคุณ ก่อนมีของขึ้นรถ ใช้เวลาราว 5 นาที มันไม่ได้ทำให้รถผ่านการตรวจสภาพ แต่จับข้อบกพร่องที่ใครยืนอยู่หลังรถก็มองเห็น และทิ้งหลักฐานไว้ว่ารถอยู่ในสภาพไหนตอนที่คุณรับ
อยู่ตรงไหนของภาพรวม
ปัญหาของที่เสียหายระหว่างขนส่งส่วนใหญ่เกิดจากจุดที่แน่นอนไม่กี่จุด และนี่คือจุดแรก คือช่วงระหว่างรถมาถึงกับของขึ้นรถ บทความอื่นพูดถึงขั้นตอนถัดไปแล้ว คือ เลือกตัวถังรถให้เข้ากับฝน และ การยึดสินค้าเมื่อขึ้นรถแล้ว บทความนี้ว่าด้วยขั้นก่อนหน้าทั้งสอง แผนขึ้นของที่ดีบนพื้นรถที่เปียก ก็ยังเป็นของเปียกอยู่ดี
กฎหมายให้อะไรคุณ และไม่ให้อะไร
- ผู้ขนส่งต้องส่งรถที่แข็งแรงมาให้คุณ พระราชบัญญัติการขนส่งทางบก มาตรา 71 กำหนดว่ารถที่ใช้ในการขนส่งต้องมีสภาพมั่นคงแข็งแรง และมีเครื่องอุปกรณ์กับส่วนควบถูกต้องตามกฎกระทรวง มาตรา 148 ปรับผู้ใช้รถที่ไม่เป็นไปตามนี้ไม่เกิน 50,000 บาท หน้าที่อยู่ที่ผู้ใช้รถ
- คนขับต้องป้องกันไม่ให้ของตกหล่น รั่วไหล ส่งกลิ่น หรือปลิว พระราชบัญญัติจราจรทางบก มาตรา 20 วางหน้าที่นี้ไว้ที่ผู้ขับขี่ มาตราระบุผลลัพธ์ แต่ไม่ได้บอกว่าต้องใช้สายรัดกี่เส้นหรือผ้าคลุมแบบไหน
- ทั้งสองมาตราไม่ได้ทำให้คุณเป็นผู้ตรวจสภาพรถ คุณไม่ต้องรับรองสภาพรถ และไม่ควรพยายาม สิ่งที่ทำได้คือปฏิเสธรถที่ไม่เหมาะอย่างชัดเจน และจดไว้ว่าปฏิเสธ
- บันทึกของคุณมีผลภายใต้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 616 ให้ผู้ขนส่งรับผิดต่อของเสียหาย เว้นแต่พิสูจน์ได้หนึ่งในสามอย่าง คือเหตุสุดวิสัย สภาพแห่งของนั้นเอง หรือความผิดของผู้ส่งหรือผู้รับตราส่ง ผู้ขนส่งที่ถูกเรียกร้องเรื่องของเปียกอาจอ้างว่าผู้ส่งเห็นรถแล้วก็ยังขนของขึ้น ไม่พบคำพิพากษาไทยที่ตรงประเด็นนี้ ดังนั้นให้ถือเป็นความเสี่ยงที่ต้องจัดการ ไม่ใช่หลักที่ชัดเจน บันทึกที่ลงวันที่ว่าเห็นอะไรและทำอะไรต่อ เป็นเครื่องป้องกันที่ถูกที่สุดสำหรับทั้งสองฝ่าย
ตรวจ 5 นาที
ทำตามลำดับนี้ แต่ละข้อใช้ไม่เกินหนึ่งนาที
- เทียบรถกับใบจอง ทะเบียน ชื่อคนขับ ประเภทรถ และความยาวตัวถัง เทียบกับที่จองไว้ รถไม่ตรงกับที่จองให้หยุดแล้วโทรถาม ความกว้างและความยาวด้านในสำคัญถ้าของคุณขึ้นพาเลท
- พื้นรถ ดูรูทะลุ ไม้พื้นหัก ตะปูหรือสลักโผล่ น้ำมัน และน้ำขัง พื้นที่รับมุมพาเลทหรือล้อรถยกไม่ไหวคือเหตุผลที่จะปฏิเสธ
- ผนังและหลังคา ปิดประตู หรือเข้าไปยืนข้างในแล้วปิดประตู แล้วมองหาแสงลอด แสงลอดผ่านหลังคาหรือผนังแปลว่าฝนเข้าได้ ถ้าเป็นรถผ้าใบข้างหรือกระบะเปิด ให้ดูผ้าคลุมเอง ว่ามีรอยฉีก รอยปะ หรือเชือกผูกหายไหม
- สะอาด แห้ง ไม่มีกลิ่น คันนี้ขนอะไรมาก่อน พื้นเปียก สกปรก หรือมีกลิ่นแรง ทำให้อาหาร กระดาษ และสิ่งทอเสียหาย การจัดการคลังสินค้าทั่วไปก็แยกสินค้าที่ทำให้กันเสียอยู่แล้ว รถเปล่าที่ยังมีกลิ่นของงานก่อนคือปัญหาเดียวกัน
- ประตู กุญแจ และอุปกรณ์ ประตูปิดและล็อกได้ไหม มีจุดผูกรัด สายรัด ลิ่มหนุน แผ่นกันมุม และผ้าคลุมถ้าต้องใช้ไหม ของที่ไม่มีอะไรยึดต้องแก้ก่อนขึ้นรถ ไม่ใช่หลังจากนั้น
สองสิ่งที่การตรวจนี้ไม่ใช่ มันไม่ใช่การตรวจความพร้อมของรถ ยาง เบรก และไฟเป็นเรื่องของผู้ขนส่งและการตรวจสภาพรถประจำปี ถ้าเห็นยางแบนหรือไฟหาย ให้บอกและปฏิเสธ แต่อย่าให้ทีมหน้าประตูไปตรวจเครื่องยนต์ และมันไม่ใช่การตรวจซีล ซีลใส่หลังขึ้นของเสร็จ และต้องเขียนหมายเลขลงใบส่งของก่อนปิดประตู ปลายทางจะอ่านหมายเลขเดียวกันเทียบกับที่ผู้ส่งแจ้ง เพื่อดูว่าประตูถูกเปิดระหว่างทางหรือไม่
จดไว้
ภาพถ่ายสามรูปกับหนึ่งบรรทัด ถ่ายป้ายทะเบียน ถ่ายพื้นและด้านในรถ ถ่ายผ้าคลุมหรือหลังคา ในใบส่งของหรือสมุดประตู เขียนหนึ่งบรรทัด คือวันที่ เวลา ทะเบียน และ "ตรวจตัวถังแล้ว พื้นแห้งสะอาด ผ้าคลุมเรียบร้อย" หรือสิ่งที่พบจริง เก็บไว้กับใบจอง
ใช้เวลาหนึ่งนาทีและได้สองอย่าง คือหลักฐานว่าคุณมองแล้ว และให้คุณเห็นรูปแบบ ถ้ารถของผู้ขนส่งรายหนึ่งตกที่จุดเดิมซ้ำ ๆ ก็เอาไปคุยในการทบทวนครั้งต่อไป
เมื่อรถไม่ผ่าน
ตัดสินใจไว้ล่วงหน้า เพราะคนขับยืนอยู่หน้าท่าโหลดและคิวกำลังต่อด้านหลัง
| สิ่งที่พบ | การดำเนินการโดยทั่วไป |
|---|---|
| พื้นสกปรกหรือเปียกที่กวาดหรือเช็ดให้แห้งได้ในไม่กี่นาที | แก้ที่ท่าโหลดแล้วค่อยขึ้นของ จดไว้ |
| ผ้าคลุมฉีกหรือไม่มี | ปฏิเสธ เว้นแต่ของไม่ต้องใช้ผ้าคลุม |
| พื้นหรือหลังคามีรู | ปฏิเสธ |
| กลิ่นแรงจากงานก่อน | ปฏิเสธถ้าเป็นอาหาร กระดาษ สิ่งทอ รับได้เฉพาะของที่ไม่เสียกลิ่น |
| ไม่มีสายรัดที่ของต้องใช้ | ผู้ขนส่งนำมา หรือคุณจัดให้และจดไว้ ห้ามขึ้นของโดยไม่มี |
| ประเภทหรือขนาดรถไม่ตรง | หยุดแล้วโทรถาม อย่าขึ้นของแล้วหวังว่าจะรอด |
การปฏิเสธรถมีต้นทุนทั้งสองฝ่าย จึงควรเขียนไว้ในใบจองก่อนเกิดเรื่อง สองบรรทัดก็พอ คือรถที่ส่งมาไม่เหมาะกับสินค้าจะถูกปฏิเสธโดยผู้ส่งไม่เสียค่าใช้จ่าย และผู้ขนส่งจัดรถมาแทนภายในเวลาที่กำหนด ถ้าไม่มี รถที่ถูกปฏิเสธจะกลายเป็นการเถียงเรื่องค่ารอรถหรือ ค่าธรรมเนียมยกเลิก ในจังหวะที่แย่ที่สุด
ต้นทุนโดยประมาณ เป็นตัวอย่างประกอบ
ตัวเลขข้างล่างสมมติขึ้นเพื่อแสดงวิธีคิด
สมมติท่าโหลดขึ้นของ 6 คันต่อวัน ตรวจคันละ 5 นาทีคือ 30 นาทีของใครคนหนึ่งในหนึ่งวัน 6 × 5 = 30 ส่วนใหญ่ทับกับช่วงที่รถยกจัดพาเลทแรก นาฬิกาของท่าโหลดแทบไม่ขยับ
สมมติรถตก 1 ใน 30 คัน เดือนหนึ่งขึ้นของ 26 วัน คือ 6 × 26 = 156 คัน ปฏิเสธราว 5 คัน แต่ละครั้งต้องรอรถมาแทน ถ้ารอ 3 ชั่วโมง 5 ครั้งคือเสียเวลา 15 ชั่วโมงรถต่อเดือน ที่เอามาเทียบคือของเสียหายหนึ่งเที่ยว ที่เสียทั้งสินค้า ข้อพิพาท และลูกค้า ให้ใช้ตัวเลขนับจริงของคุณ ประเด็นคือวางสองคอลัมน์นี้เทียบกันก่อนตัดสินว่าการตรวจคุ้มกับ 5 นาทีหรือไม่
วันจันทร์ทำอะไร
- พิมพ์ห้าขั้นตอนลงกระดาษแผ่นเดียวแล้วติดที่ห้องท่าโหลด
- เลือกคนทำ คนที่เซ็นใบส่งของเป็นตัวเลือกธรรมชาติ เพราะอยู่ที่รถอยู่แล้ว
- เริ่มถ่ายภาพสามรูปกับรถทุกคันที่ขึ้นของ เป็นเวลาหนึ่งเดือน
- เพิ่มสองบรรทัดเรื่องรถไม่เหมาะลงในสัญญาหรือใบยืนยันการจองครั้งถัดไป
- ครบเดือน นับจำนวนที่ปฏิเสธตามผู้ขนส่งและตามข้อบกพร่อง ตัวเลขนี้คือข้อมูลจริงชุดแรกของคุณเรื่องคุณภาพอุปกรณ์ของผู้ขนส่ง
ขอบเขตของหลักฐาน ไม่พบงานวิจัยไทยเรื่องสภาพรถที่มาถึงท่าโหลด หรือเรื่องว่ารถตกการตรวจบ่อยเพียงใด ห้าขั้นตอนนี้นำตรรกะของการรับสินค้าในตำราโลจิสติกส์มารวมกับหน้าที่ของคนขับและผู้ขนส่งตามกฎหมายไทย อัตรารถตก 1 ใน 30 และการรอรถมาแทน 3 ชั่วโมงเป็นตัวอย่างประกอบเท่านั้น การตีความมาตรา 616 ในกรณีที่ผู้ส่งขึ้นของลงรถที่รับแล้ว ยังไม่เคยผ่านการทดสอบในสิ่งที่พบที่นี่
