ใบแจ้งหนี้มาถึง ฝ่ายบัญชีเจ้าหนี้เทียบยอดรวมกับตารางราคา ตัวเลขบวกถูก แล้วจ่ายเงิน
การตรวจแบบนี้ไม่ได้ดูเลยว่ารถมาจริงหรือไม่ ใบแจ้งหนี้อาจบวกเลขถูกทุกบรรทัด แต่เก็บเงินงานที่คุณไม่ได้สั่ง งานที่เก็บซ้ำสองครั้ง รถคันใหญ่กว่าที่มาจริง หรือค่ารอรถที่ไม่เคยตกลงกัน การบวกเลขเป็นเพียงข้อสุดท้ายในสิ่งที่อาจผิดได้
บทความนี้เป็นเรื่องการตรวจที่ใช้เวลาราวหนึ่งชั่วโมงต่อเดือน และจับความผิดที่เหลือได้ แยกจากด้านภาษีของใบแจ้งหนี้ ซึ่งบทความอีกเรื่องในเว็บไซต์นี้อธิบายไว้แล้ว คือใบรับ อัตราหักภาษี ณ ที่จ่าย และบรรทัดที่เปลี่ยนภาษีของกันและกัน บทความนี้ดูว่าใบแจ้งหนี้ ถูกต้อง หรือไม่ ไม่ใช่ดูว่า ชอบด้วยกฎหมาย หรือไม่
สามบันทึก หนึ่งใบแจ้งหนี้
ทุกบรรทัดในใบแจ้งหนี้ของผู้ขนส่งอ้างสามเรื่องพร้อมกัน และแต่ละเรื่องมีบันทึกที่คุณมีอยู่แล้วหรือควรมี
| บรรทัดในใบแจ้งหนี้บอกว่า | บันทึกที่ยืนยันได้ | เก็บอยู่ที่ไหน |
|---|---|---|
| งานนี้เกิดขึ้น วันนี้ เส้นทางนี้ | บันทึกงาน คือการจองที่คุณทำ พร้อมวันที่ เส้นทาง ประเภทรถ และเลขอ้างอิงที่ให้ผู้ขนส่ง | ตารางจองหรือระบบของคุณ |
| ส่งของแล้ว | หลักฐานการส่งมอบ คือใบส่งของที่เซ็นรับ มีเวลาถึงและการเสียหายที่จดไว้ | จุดรับสินค้าของคุณ หรือสำเนาของผู้ขนส่ง |
| ในราคานี้ | ข้อตกลงอัตราค่าขนส่ง คืออัตราตามเส้นทางและประเภทรถ และกติกาของค่าใช้จ่ายเพิ่ม | สัญญาหรือใบยืนยันราคา |
บรรทัดจะผ่านได้ก็ต่อเมื่อทั้งสามอย่างตรงกัน ถ้าบันทึกงานไม่มีการจองนั้น บรรทัดไม่ผ่าน ถ้ามีการจองแต่ไม่มีใบส่งของที่เซ็น บรรทัดต้องรอ ถ้ามีทั้งสองอย่างแต่ราคาไม่ตรงกับข้อตกลงสำหรับเส้นทางและรถนั้น บรรทัดผิดเท่ากับส่วนต่าง
ความผิดพลาดที่พบบ่อย เรียงตามลำดับที่มักเจอ
- งานที่คุณไม่มีบันทึก อาจเป็นงานที่แผนกอื่นจอง เที่ยวที่ยกเลิกหลังเริ่มออกใบแจ้งหนี้ หรือความผิดพลาด ให้ตรวจบันทึกงานก่อน เพราะอย่างอื่นพึ่งข้อนี้
- งานเดียวกันสองครั้ง มักเป็นใบแจ้งหนี้ที่ออกซ้ำ หรืองานที่คาบเกี่ยวสองรอบบิล เรียงใบแจ้งหนี้ตามวันที่ เส้นทาง และรถ แล้วมองหารายการซ้ำ
- ระดับราคาผิด คุณจองรถ 6 ล้อ แต่รถ 10 ล้อมา และผู้ขนส่งคิดอัตรา 10 ล้อ จะต้องจ่ายค่ารถใหญ่ที่ไม่ได้สั่งหรือไม่ เป็นเรื่องของเงื่อนไขการจอง ใบแจ้งหนี้ไม่ควรตัดสินเงียบ ๆ
- ค่าใช้จ่ายเพิ่มที่ไม่ได้ตกลง ค่ารอเกินเวลาฟรี ค่าด่วน ค่าทางด่วน ค่าน้ำมันเพิ่ม ทุกอย่างควรมีกติกาในข้อตกลง บทความเรื่องค่ารอรถแสดงวิธีกำหนดเวลาฟรีจากบันทึกหน้าประตูของคุณเอง ซึ่งทำให้ตรวจบรรทัดค่ารอได้แทนที่จะเถียงกัน
- เงินที่ผู้ขนส่งออกทดรองแทนคุณ ค่าทางด่วนและค่าธรรมเนียมที่จ่ายไปแล้วเรียกเก็บต่อ ให้ขอใบเสร็จ กฎหมายถือว่าเป็นส่วนที่ผู้ขนส่งเรียกเอาได้ จึงเรียกเก็บได้ แต่ก็เป็นบรรทัดที่มักมาเป็นก้อนเดียวโดยไม่มีรายละเอียด
- ส่งของเสียหายหรือขาด ใบส่งของบอกไว้ แต่ใบแจ้งหนี้เก็บเต็ม แยกเรื่องนี้ออกจากการตรวจราคา ดูด้านล่าง
ตัวอย่างประกอบ ด้วยตัวเลขสมมุติ
ตัวเลขนี้แสดงวิธีคิด ไม่ใช่ราคาตลาดของไทย
สมมุติตกลงราคา 4,200 บาทสำหรับรถ 6 ล้อ และ 6,800 บาทสำหรับรถ 10 ล้อ บนเส้นทางหนึ่ง เดือนนั้นคุณสั่งรถ 6 ล้อ 20 เที่ยว และรถ 10 ล้อ 11 เที่ยว
- ใบแจ้งหนี้ที่ถูกต้องสำหรับ 31 เที่ยวคือ 20 × 4,200 + 11 × 6,800 = 84,000 + 74,800 = 158,800 บาท
- ใบแจ้งหนี้จริงมา 33 บรรทัด ประกอบด้วย 31 เที่ยวจริง มีหนึ่งเที่ยวซ้ำ (+4,200) มีหนึ่งเที่ยวรถ 6 ล้อที่คิดอัตรา 10 ล้อ (+2,600) และค่ารอ 1,500 บาทที่ข้อตกลงของคุณไม่ให้เก็บ ณ เวลาที่บันทึกไว้
- ยอดรวม 158,800 + 4,200 + 2,600 + 1,500 = 167,100 บาท ทุกบรรทัดบวกเลขถูก
ส่วนเกินคือ 8,300 บาท หรือ 8,300 ÷ 167,100 = 5.0% ของใบแจ้งหนี้ ที่ 33 บรรทัด บรรทัดละราว 2 นาที การตรวจใช้ 66 นาที ถ้าทุกเดือนเป็นแบบนี้ 12 × 8,300 = 99,600 บาทจะไหลออกจากธุรกิจในหนึ่งปี และถูกจับได้ด้วยเวลาหนึ่งชั่วโมงต่อเดือน
อัตราผิดพลาดของคุณจะต่างออกไป และอาจเป็นศูนย์ นี่คือเหตุผลที่ต้องวัด เพราะไม่นับก็ไม่รู้
แบบที่แข็งแรงกว่า: คิดราคาของเดือนก่อนใบแจ้งหนี้มาถึง
การตรวจทีละบรรทัดเทียบกับบันทึกเป็นแบบที่อ่อนกว่า เพราะเริ่มจากรายการของผู้ขนส่ง แบบที่แข็งแรงกว่าเริ่มจากรายการของคุณ
สิ้นเดือน ก่อนถึงกำหนดใบแจ้งหนี้ ให้คำนวณว่าคุณคาดว่าต้องจ่ายเท่าไรจากบันทึกงานอย่างเดียว คือแต่ละเที่ยวคิดราคาจากข้อตกลง นั่นคือบิลของคุณเอง เมื่อใบแจ้งหนี้มาถึง งานที่เหลือคือเทียบยอดรวมสองตัว แล้วไล่ส่วนต่างทีละบรรทัด งานที่คุณจองแต่ไม่อยู่ในใบแจ้งหนี้ก็โผล่ขึ้นมาด้วย ซึ่งการตรวจทีละบรรทัดมองไม่เห็น
มีสองข้อจำกัด ข้อแรก ต้องมีบันทึกงานที่จดตลอดวัน ไม่ใช่มาสร้างใหม่ตอนสิ้นเดือน จึงขึ้นกับสิ่งที่ทีมของคุณจดเกี่ยวกับการจองอยู่แล้ว ข้อสอง ข้อตกลงต้องชัดพอที่จะคิดราคาได้ ถ้ากติกาคลุมเครือ ให้คาดว่าจะมีข้อโต้แย้ง
ตรวจแค่ไหนจึงพอ
ตรวจทุกบรรทัดในสามเดือนแรกของผู้ขนส่งแต่ละราย จะได้อัตราผิดพลาดและชนิดของความผิดที่รายนั้นทำ หลังจากนั้นการสุ่มตรวจอาจพอเมื่ออัตราต่ำ เส้นแบ่ง เช่น "ต่ำกว่า 1% ของมูลค่าสามเดือนติดกัน" เป็นดุลยพินิจที่คุณกำหนดเอง ไม่พบตัวเลขของไทยว่าระดับปกติเป็นเท่าไร ถ้าอัตรายังเกินเกณฑ์ของคุณ ให้กลับไปตรวจทุกบรรทัดและนำรูปแบบความผิดไปคุยกับผู้ขนส่งในการทบทวนครั้งถัดไป
นับความผิดตามชนิดและตามผู้ขนส่ง ผู้ขนส่งที่ผิดเฉพาะเรื่องเก็บซ้ำ มีปัญหาที่ระบบออกบิล ส่วนรายที่ผิดเฉพาะในค่าใช้จ่ายเพิ่มและผิดเข้าข้างตัวเองเสมอ เป็นปัญหาอีกแบบ
โต้แย้งบรรทัดหนึ่งโดยไม่ต้องทะเลาะ
- จ่ายส่วนที่ไม่มีข้อพิพาทตรงเวลา และระบุบรรทัดที่โต้แย้งเป็นหนังสือ พร้อมเหตุผลและบันทึกอ้างอิง เช่น "ไม่มีการจองในวันนั้น" "ใบส่งของระบุรถ 6 ล้อ" แล้วขอใบลดหนี้
- อย่าหักเงียบ ๆ การหักเงินจากบิลเพราะคิดว่าถูกเรียกค่าเสียหาย เป็นการเอาข้อเรียกร้องค่าเสียหายมาหักกับค่าระวาง และเชิญให้อีกฝ่ายทำแบบเดียวกัน บทความเรื่องสินค้าเสียหายอธิบายว่าทำไมการหักค่าระวางจึงย้อนกลับมาทำร้ายคุณ สรุปสั้นคือให้เดินเรื่องค่าเสียหายแยกอีกทาง
- ส่งข้อโต้แย้งเร็ว บันทึกของคุณสดที่สุดในสัปดาห์หลังงาน
กฎหมายให้ผู้ขนส่งสองปี และการชำระบางส่วนทำให้เริ่มนับใหม่
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์สามมาตรา ที่อ่านจากภาษาไทย กำหนดว่าบิลที่ยังไม่ชำระมีชีวิตอยู่นานเท่าใด
- มาตรา 193/34(3) สิทธิเรียกร้องของผู้ขนส่งเรียกเอาค่าระวาง ค่าเช่า ค่าธรรมเนียม และเงินที่ออกทดรองไป มีอายุความสองปี
- มาตรา 193/12 สองปีเริ่มนับแต่ขณะที่อาจบังคับสิทธิเรียกร้องได้ ไม่ใช่แต่ขณะที่คุณสังเกตเห็น
- มาตรา 193/14(1) และมาตรา 193/15 ถ้าลูกหนี้ทำหนังสือรับสภาพหนี้ ชำระหนี้บางส่วน ชำระดอกเบี้ย หรือทำสิ่งใดที่แสดงโดยปราศจากข้อสงสัยว่ายอมรับสภาพหนี้ ระยะเวลาที่ล่วงไปไม่นับ และเริ่มนับสองปีใหม่
มีสองข้อที่ตามมา และไม่ต้องมีทนายก็ลงมือทำได้
- บิลที่มาช้ายังเป็นบิลที่ใช้ได้ ผู้ขนส่งที่พบงานเมื่อปีก่อนที่ยังไม่ได้เรียกเก็บ ยังเรียกเก็บได้ ถ้าตัวเลขสิ้นเดือนของคุณไม่รวมงานที่ยังไม่ออกบิล ต้นทุนของคุณต่ำเกินจริง ให้ระบุในข้อตกลงให้ออกใบแจ้งหนี้ภายในกี่วันหลังส่งมอบ และระหว่างนี้ให้ประมาณงานที่ยังไม่ออกบิลจากบันทึกงานของคุณเอง
- การชำระบางส่วนของบิลที่โต้แย้งอาจทำให้เริ่มนับใหม่ การจ่ายส่วนที่ไม่มีข้อพิพาทและระบุส่วนที่เหลือว่าโต้แย้งยังเป็นแนวทางที่ถูก เพียงอย่าคิดว่าความเงียบจะทำให้เวลาหมดไปเอง
วันจันทร์นี้ควรทำอะไร
- เลือกผู้ขนส่งหนึ่งราย และใบแจ้งหนี้ล่าสุดหนึ่งใบ พิมพ์ใบแจ้งหนี้และบันทึกงานของเดือนนั้น
- ทำเครื่องหมายแต่ละบรรทัดเทียบกับบันทึกงาน แล้วใบส่งของ แล้วข้อตกลงอัตรา
- นับบรรทัดที่ไม่ผ่านและรวมเป็นบาท นั่นคืออัตราผิดพลาดครั้งแรกของคุณ
- จดกติกาสามสี่ข้อที่จะยุติความผิดแต่ละเรื่องได้ เช่น กติกาเวลาฟรี หรือกำหนดเวลาออกใบแจ้งหนี้ แล้วนำไปใส่ในการทบทวนสัญญาครั้งถัดไป
- เดือนหน้า คิดราคางานเองก่อนใบแจ้งหนี้มาถึง
หลักฐานหยุดอยู่ตรงไหน: ไม่พบงานศึกษาของไทยเรื่องความผิดพลาดของใบแจ้งหนี้ในการขนส่งสินค้าทางถนน และตำราถือความถูกต้องของใบแจ้งหนี้เป็นตัวชี้วัดคุณภาพ ไม่ได้อธิบายวิธีตรวจใบแจ้งหนี้ผู้ขนส่ง การตรวจสามบันทึกและการคิดราคาเองรายเดือนเป็นวิธีปฏิบัติมาตรฐานของงานบัญชีเจ้าหนี้ เสนอไว้เป็นวิธีคิด อัตราผิดพลาด 5.0% เวลาตรวจบรรทัดละสองนาที และอัตราค่าขนส่งในตัวอย่างเป็นตัวอย่างประกอบ มาตราเรื่องอายุความอ่านจากภาษาไทยในแหล่งเดียว และไม่ได้ค้นอายุความสำหรับสิทธิของผู้ส่งสินค้าเองในการเรียกเงินที่จ่ายเกินคืน
