VWTVWT
← บทความทั้งหมด

จัดน้ำหนักบนรถให้ถูกกฎหมายทุกเพลา

เผยแพร่เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2569 · อ่าน 2 นาที

รถคันหนึ่งออกจากท่าโหลดด้วยน้ำหนักรวม 14.0 ตัน เกณฑ์รวมคือ 15.0 ตัน ผู้วางแผนการบรรทุกเซ็นอนุมัติ แต่ที่ตาชั่งแรก เพลาท้ายอ่านได้ 12.0 ตัน ทั้งที่เกณฑ์คือ 11.0 ตัน รถจึงบรรทุกเกินทั้งที่น้ำหนักรวมไม่เกิน

เกณฑ์น้ำหนักของไทยไม่ใช่ตัวเลขเดียว รถทุกคันมีอย่างน้อยสองตัว และถนนทุกสายมีอีกหนึ่งตัว บทความนี้พูดถึงตัวที่สองคือเพลา และวิธีวางแผนการบรรทุกให้อยู่ในเกณฑ์

สามเกณฑ์ในทุกเที่ยว

  1. น้ำหนักรวม คือน้ำหนักรถรวมน้ำหนักบรรทุก เป็นตัวเลขที่คนส่วนใหญ่รู้จัก
  2. เพลา หรือกลุ่มเพลา คือน้ำหนักสูงสุดที่ลงเพลาท้าย หรือเพลาคู่ที่ทำงานร่วมกัน
  3. ถนน ผู้อำนวยการทางหลวงกำหนดเกณฑ์น้ำหนักเฉพาะถนนของตนได้ และป้ายที่ติดไว้มีผลเหนือตารางทั่วไป ถนนสายใดอยู่ในอำนาจของหน่วยงานใด ดูได้ในข้อมูลหลักก่อนซื้อซอฟต์แวร์

การบรรทุกต้องผ่านทั้งสามข้อ น้ำหนักรวมตรวจง่าย เพราะเป็นผลรวมของพาเลท แต่เพลาตรวจยากกว่า เพราะขึ้นกับว่าแต่ละพาเลทวางอยู่ตรงไหนบนพื้นรถ

ตารางของไทยว่าอย่างไร

อ่านประกาศผู้อำนวยการทางหลวงท้องถิ่นสองฉบับเป็นภาษาไทย ฉบับหนึ่งของปทุมธานี อีกฉบับของมหาสารคาม ทั้งสองออกตามมาตรา 61 แห่งพระราชบัญญัติทางหลวง และมีตารางเดียวกัน เกณฑ์ขึ้นกับจำนวนเพลาและยางเดี่ยวหรือยางคู่ ไม่ได้ขึ้นกับคำว่า "6 ล้อ" หรือ "10 ล้อ"

รถ เกณฑ์เพลาหรือกลุ่มเพลา เกณฑ์รวม
2 เพลา 4 ล้อ ยางเดี่ยวด้านท้าย 7.0 ตัน ลงเพลาท้าย 9.5 ตัน
2 เพลา 6 เส้น (ยางคู่ด้านท้าย) 11.0 ตัน ลงเพลาท้าย 15.0 ตัน
3 เพลา 10 เส้น (เพลาคู่ท้ายยางคู่) 20.0 ตัน ลงเพลาคู่ท้าย 25.0 ตัน
4 เพลา 12 เส้น (เพลาเลี้ยวสองเพลา เพลาคู่ท้ายยางคู่) 20.0 ตัน ลงเพลาคู่ท้าย 30.0 ตัน

รถลากจูงกับรถกึ่งพ่วงมีเกณฑ์ที่เพลาของรถกึ่งพ่วงด้วย คือ 7 หรือ 11 ตันสำหรับเพลาเดี่ยวตามชนิดยาง 13 หรือ 20 ตันสำหรับเพลาคู่ และ 25.5 ตันสำหรับกลุ่มสามเพลา น้ำหนักรวมอยู่ระหว่าง 45 ถึง 50.5 ตัน ขึ้นกับระยะจากสลักพ่วงถึงเพลาของรถกึ่งพ่วง คือ 45 ตันเมื่อตั้งแต่ 4.5 เมตร 47 ตันเมื่อตั้งแต่ 6 เมตร 49 ตันเมื่อตั้งแต่ 7 เมตร และ 50.5 ตันเมื่อตั้งแต่ 8 เมตร (รถลากจูง 3 เพลากับรถกึ่งพ่วง 3 เพลา)

หลักฐานหยุดอยู่ตรงนี้: ทั้งสองฉบับเป็นประกาศของทางหลวงท้องถิ่นในเทศบาลสองแห่ง ทางหลวงแผ่นดินและทางหลวงพิเศษอยู่ภายใต้ประกาศของกรมทางหลวงอีกฉบับ ซึ่งไม่ได้อ่านโดยตรงที่นี่ ตัวเลขรวมที่เว็บไซต์นี้ใช้กับถนนแห่งชาติ คือ 25 ตันสำหรับรถ 10 ล้อ และ 50.5 ตันสำหรับรถกึ่งพ่วงยาว ตรงกับตารางนี้ แสดงว่าใช้แบบแผนเดียวกัน ให้ถือเป็นแบบแผน แล้วตรวจประกาศจริงของถนนที่ใช้ ป้ายบนสะพานหรือถนนมีผลเหนือตารางนี้

ประกาศเหล่านี้ยังห้ามรถที่มีเพลา ล้อ หรือยางต่างจากตาราง เว้นแต่ผู้อำนวยการทางหลวงอนุญาต รถที่ไม่อยู่ในตารางจึงไม่ใช่รถที่ปลอดภัยโดยปริยาย

ทำไมรถเล็กจึงติดที่เพลาก่อน

เพลาแบกส่วนของน้ำหนักที่อยู่ใกล้มันที่สุด หลักเดียวกับไม้กระดกที่ทุกคนรู้จัก ของที่วางเหนือเพลาท้ายถ่ายน้ำหนักทั้งหมดลงเพลาท้าย ของที่วางตรงกลางระหว่างเพลาหน้าและเพลาท้ายแบ่งลงเพลาละครึ่ง ของที่วางเลยเพลาท้ายไปข้างหลังลงเพลาท้ายมากกว่าน้ำหนักของมันเอง และเอาน้ำหนักออกจากเพลาหน้า

ตัวอย่างข้างล่างเป็นภาพประกอบ ให้ใช้น้ำหนักรถของท่านเอง

รถ 2 เพลา 6 เส้น หนักเปล่า 5.5 ตัน ลงเพลาหน้า 2.5 ตัน ลงเพลาท้าย 3.0 ตัน ระยะห่างระหว่างเพลา 4.0 เมตร ตารางให้ลงเพลาท้ายได้ 11.0 ตัน และรวม 15.0 ตัน เกณฑ์รวมเหลือที่ให้บรรทุกได้ 9.5 ตัน เพลาท้ายเหลือที่ 8.0 ตัน (11.0 ลบ 3.0 ของรถเปล่า)

จุดศูนย์กลางของสินค้า วัดจากเพลาหน้า สัดส่วนลงเพลาท้าย บรรทุกได้มากสุดตามเพลาท้าย เกณฑ์ที่ติดก่อน
2.0 ม. (กึ่งกลางระหว่างเพลา) 50% 16.0 ตัน น้ำหนักรวม ที่ 9.5 ตัน
3.2 ม. 80% 10.0 ตัน น้ำหนักรวม ที่ 9.5 ตัน
3.8 ม. 95% 8.4 ตัน เพลาท้าย
4.4 ม. (เลยเพลาท้ายไป 0.4 ม.) 110% 7.3 ตัน เพลาท้าย

บรรทุก 9.5 ตันโดยจุดศูนย์กลางอยู่ที่ 3.8 เมตร เพลาท้ายรับ 3.0 + 9.5 × 0.95 = 12.0 ตัน เกินไป 1.0 ตัน ถ้าจุดศูนย์กลางอยู่ที่ 4.4 เมตร เพลาท้ายรับ 13.5 ตัน เกินไป 2.5 ตัน และเพลาหน้าเหลือราว 1.6 ตัน พวงมาลัยจึงเบา น้ำหนักรวมที่ตาชั่งเท่ากับ 15.0 ตันทั้งสองครั้ง แผนการบรรทุกผ่านที่น้ำหนักรวมแต่ตกที่เพลา

วิธีแก้ไม่ต้องเปลี่ยนรถ อยู่ที่ตำแหน่งพาเลท พาเลทหนักควรอยู่ระหว่างเพลา พาเลทเบาอยู่ใกล้หัวท้าย น้ำหนัก 9.5 ตันเท่าเดิมที่จุดศูนย์กลาง 3.2 เมตร ลงเพลาท้าย 10.6 ตัน ถูกกฎหมาย

เลขคณิตเดียวกันอธิบายว่าทำไมรถใหญ่ทนได้มากกว่า รถ 3 เพลา 10 เส้น ลงเพลาคู่ท้ายได้ 20 ตัน ถ้ารถหนักเปล่า 9 ตัน โดย 5 ตันอยู่ที่เพลาคู่นั้น เพลาคู่เหลือที่ 15 ตัน และเกณฑ์รวมให้บรรทุกได้มากสุด 16 ตัน ต้องบรรทุกเกือบทั้งหมดไว้เหนือเพลาคู่ท้ายจึงจะชนเกณฑ์เพลาก่อนเกณฑ์รวม

หลังส่งแต่ละจุด น้ำหนักบนเพลาเป็นอย่างไร

บนเส้นทางส่งหลายจุด สินค้าบนรถเปลี่ยนทุกจุดแวะ ตำราเตือนว่าการเอาสินค้าบางส่วนลงทำให้การกระจายน้ำหนักบนเพลาเปลี่ยน และอาจทำให้เพลาหนึ่งหนักเกินกฎหมาย

ลองคิดดู จะเห็นข้อหนึ่งชัด การเอาพาเลทที่อยู่ระหว่างเพลาออก ทำให้ทั้งสองเพลาเบาลง ไม่มีทางหนักขึ้น เพราะแต่ละเพลารับส่วนที่เป็นบวกของมัน เอาออกจึงลดทั้งคู่ เพลาที่หนักเกินหลังส่งของจึงมาจากสองเหตุ

  • ของที่อยู่เลยเพลาท้ายไปข้างหลัง เอาออกแล้วเพลาหน้าหนักขึ้น ไม่ใช่เบาลง พบน้อยบนรถพื้นเรียบ แต่พบบ่อยบนตัวถังที่มีส่วนท้ายยาว
  • คนขับหรือทีมท่าโหลดย้ายของที่เหลือ หลังส่งไปสามจุด พาเลทที่เหลือถูกดันไปท้ายรถ "เพื่อให้มีที่" หรือเลื่อนไปข้างหน้าเพื่อเปิดประตู น้ำหนักบนเพลาท้ายเปลี่ยนเพราะของถูกย้าย ไม่ใช่เพราะของถูกเอาออก

การตรวจแรกอยู่ที่ท่าโหลด การตรวจที่สองคือแผนของที่เหลือที่แต่ละจุดแวะ แผนเส้นทางที่ระบุลำดับจุดส่งระบุได้ด้วยว่าแต่ละจุดเหลือพาเลทใดและอยู่ตรงไหน นี่คือส่วนของการวางแผนส่งหลายจุดที่แผนส่วนใหญ่ตกไป

วันจันทร์ทำอะไร

  1. ทุกประเภทรถที่ใช้ เขียนจำนวนเพลาและยางของรถ แล้วดูเกณฑ์เพลาท้ายและเกณฑ์รวมในตาราง อย่าใช้คำว่า "6 ล้อ" หรือ "10 ล้อ" เป็นตัวค้นหา
  2. ชั่งรถเปล่าที่ตาชั่งที่เข้าถึงได้ ทีละเพลาหากตาชั่งทำได้ แล้วจดตัวเลข น้ำหนักตามทะเบียนของผู้รับขนเป็นเพียงจุดเริ่ม น้ำมัน เครื่องมือ และยางอะไหล่ทำให้น้ำหนักจริงต่างไป
  3. ใส่เกณฑ์เพลาในแผนการบรรทุกข้างน้ำหนักรวม ให้คนโหลดมีกฎง่าย ๆ เช่น "พาเลทหนักอยู่ระหว่างเพลา"
  4. เที่ยวส่งหลายจุด เขียนของที่เหลือหลังแต่ละจุด และตรวจเพลาท้ายตามแผนอย่างน้อยหนึ่งครั้ง
  5. เมื่อรถไม่อยู่ในตาราง หรือถนนหรือสะพานมีป้ายของตัวเอง ขอตัวเลขที่อนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากผู้รับขนก่อนจองรถ ไม่ใช่ไปรู้ที่ตาชั่ง

หลักฐานหยุดอยู่ตรงไหน: ไม่พบงานวิจัยไทยเรื่องการบรรทุกเกินที่เพลาของรถบรรทุกสินค้า น้ำหนักรถและระยะทางข้างบนเป็นภาพประกอบของวิธีคิด ไม่ใช่ตัวเลขที่วัดในไทย เกณฑ์มาจากประกาศของเทศบาลสองฉบับที่อ่านจาก PDF ซึ่งชั้นข้อความสลับตัวอักษร ตัวเลขและคำสำคัญอ่านได้ ประกาศทางหลวงแผ่นดิน โทษเมื่อฝ่าฝืน และการอ่านเพลาของแต่ละแบบรถอย่างละเอียด ควรตรวจกับประกาศที่ใช้กับถนนของท่าน