VWTVWT
← บทความทั้งหมด

วิ่งทางไกล ใช้คนขับคนเดียวหรือสองคน

เผยแพร่เมื่อ 9 พฤศจิกายน 2569 · อ่าน 2 นาที

ผู้จัดการจองรถจากกรุงเทพฯ ไปเชียงใหม่ บริษัทขนส่งเสนอราคาหนึ่งราคาและบอกว่า "ถึงวันรุ่งขึ้น" ไม่มีใครถามว่ารถจะไปถึงได้อย่างไร

ในเส้นทางสั้น คำถามนี้ไม่ต้องใช้ แต่เส้นทาง 696 กม. คำถามนี้กำหนดทั้งราคา เวลาถึง และคนที่ต้องตื่นอยู่หลังพวงมาลัย ข้อจำกัดที่ตึงที่สุดไม่ใช่ตัวรถ แต่คือวันทำงานของคนขับ

บทความนี้อยู่ตรงไหน

บทความเรื่องต้นทุนคนขับและค่ารอรถอธิบายว่าหนึ่งวันของคนขับมีต้นทุนเท่าไรและกฎหมายไทยจำกัดไว้อย่างไร บทความนี้เอาเพดานนั้นมาใช้กับงานอีกอย่าง คือวางแผนเส้นทางที่ยาวกว่าวันทำงานของคนขับหนึ่งคน และเปรียบเทียบสามวิธีวิ่ง

ขั้นที่ 1 เส้นทางนี้ยาวกี่ชั่วโมงขับรถ

เอาระยะทางถนนหารด้วยความเร็วเฉลี่ยที่ วัดได้จริง ไม่ใช่ความเร็วตามป้ายจำกัด เมืองใหญ่ ทางด่วน และการจอดเติมน้ำมันดึงค่าเฉลี่ยให้ต่ำกว่าความเร็วบนทางโล่งมาก

ตัวอย่างประกอบ 696 กม. ที่ความเร็วเฉลี่ย 58 กม./ชม. เท่ากับขับ 12.0 ชั่วโมงพอดีในขาเดียว ให้ใช้ข้อมูลจาก GPS ของท่านแทนเลข 58 ส่วน 696 กม. เป็นตัวเลขของสำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร ระยะทางจากกรุงเทพฯ ถึงจังหวัดเชียงใหม่ ปี 2558

ขั้นที่ 2 กฎหมายให้คนขับหนึ่งคนทำงานได้กี่ชั่วโมง

อ่านจากตัวบทภาษาไทย มีสามเรื่องที่จำกัดคนขับในเส้นทางนี้

  • วันทำงาน กฎกระทรวง ฉบับที่ 12 กำหนดเวลาทำงานปกติในงานขนส่งทางบกไม่เกิน แปดชั่วโมง ทำงานล่วงเวลาต้องได้รับความยินยอมเป็นหนังสือ และไม่เกิน สองชั่วโมง ต่อวัน เว้นแต่เหตุสุดวิสัย อุบัติเหตุ หรือปัญหาการจราจร เพดานจึงเป็น 8 ชั่วโมง หรือ 10 ชั่วโมงเมื่อมีหนังสือยินยอม ข้อ 6 จ่ายค่าล่วงเวลาเท่าอัตราค่าจ้างต่อชั่วโมงปกติ เว้นแต่นายจ้างตกลงจ่ายมากกว่า
  • ช่วงเว้น วันทำงานถัดไปเริ่มไม่ได้ก่อนครบ สิบชั่วโมง หลังสิ้นสุดวันก่อน (ข้อ 5) นั่นคือคืนที่ต้องพัก
  • ขับต่อเนื่อง พ.ร.บ.การขนส่งทางบก มาตรา 103 ทวิ ห้ามขับติดต่อกันเกิน สี่ชั่วโมง เมื่อพักติดต่อกันอย่างน้อยครึ่งชั่วโมงแล้วขับต่อได้อีกไม่เกินสี่ชั่วโมง มาตรา 127 ปรับไม่เกิน 5,000 บาท และโทษตกอยู่กับคนขับ ข้อ 4 ของกฎกระทรวงยังให้พักหนึ่งชั่วโมงหลังทำงานมาแล้วไม่เกินสี่ชั่วโมง

เพดานเหล่านี้ผูกกับ คนขับ ไม่ใช่ตัวรถ คนขับคนที่สองจึงให้นาฬิกาเรือนที่สองแก่รถ

ขั้นที่ 3 เอาเส้นทางไปเทียบกับเพดาน

ขาเดียวขับ 12.0 ชั่วโมง บวกลงของราวหนึ่งชั่วโมง เป็นงาน 13 ชั่วโมง มากกว่า 10 คนขับคนเดียวทำกรุงเทพฯ ถึงเชียงใหม่ในหนึ่งวันทำงานไม่ได้ ไม่ว่าจะทำล่วงเวลาหรือไม่ เส้นทางนี้จึงเป็นเส้นทางหลายวัน คำถามที่เหลือคือวันที่สองจะจ่ายอย่างไร

ไปกลับทั้งหมดในตัวอย่างคือขับ 24.0 ชั่วโมง บวกหนึ่งชั่วโมงที่ท่าแต่ละปลาย รวมงาน 26 ชั่วโมง

สามวิธีวิ่ง

แผน วิธีทำงาน วันรถ (ไปกลับ) วันคนขับ
คนขับคนเดียว พักค้างคืน วันละ 8 ชม. งาน 26 ชม. วันละ 8 ชม. เท่ากับ 3.25 วัน ปัดเป็นสี่วัน 4 4
คนขับคนเดียว พักค้างคืน วันละ 10 ชม. มีหนังสือยินยอมทำล่วงเวลา 26 ชม. วันละ 10 ชม. เท่ากับ 2.6 วัน ปัดเป็นสามวัน 3 3
คนขับสองคนในห้องโดยสารเดียว รถวิ่งต่อเนื่อง งานราว 26 ชม. บวกจอดเติมน้ำมัน กินข้าว สลับคนราว 3 ชม. เป็นราว 29 ชม. หรือสองวันปฏิทิน 2 4 (สองคน สองวัน)
ผลัดคนขับ เปลี่ยนคนขับที่จุดผลัดซึ่งห่างกันเท่าหนึ่งวันทำงาน แล้วกลับบ้านคืนเดียวกัน สามช่วง ช่วงละ 232 กม. 2 3 ต่อรถไปกลับหนึ่งคู่

วันรถ คือวันที่รถถูกผูกไว้และต้นทุนคงที่ยังเดินอยู่ วันคนขับ คือวันที่ต้องจ่ายค่าจ้างคนขับ ตารางนับทั้งสองอย่างเพราะแต่ละแผนแลกสองอย่างนี้กัน

คนขับคนเดียว พักค้างคืน

แผนที่ง่ายที่สุดและเป็นแผนที่ใบเสนอราคาส่วนใหญ่สมมติไว้ ต้นทุนมีสองอย่าง รถจอดอย่างน้อยสิบชั่วโมงในคืนนั้น ทั้งที่มีของเต็มและอยู่นอกพื้นที่ที่มีคนเฝ้า ซึ่งเป็นความเสี่ยงที่บทความเรื่องของหายนับเป็นชั่วโมง และการค้างคืนของคนขับมีค่าใช้จ่าย คือที่นอนและที่จอดที่ปลอดภัย ซึ่งไม่อยู่ในตาราง แต่อยู่ในราคาของใครสักคน

คนขับสองคนในห้องโดยสารเดียว

วันรถลดจากสามหรือสี่เหลือสอง ส่วนวันคนขับไม่ลด ถ้าเทียบกับคนขับคนเดียววันละ 8 ชม. ก็เท่ากับสี่วันเท่ากัน ดังนั้นแผนสองคนถูกกว่าชัดเจน คือวันคนขับเท่าเดิม แต่วันรถน้อยลงสองวัน

ถ้าเทียบกับคนขับคนเดียววันละ 10 ชม. แผนสองคน เพิ่มหนึ่งวันคนขับและลดหนึ่งวันรถ คุ้มเมื่อต้นทุนหนึ่งวันรถสูงกว่าหนึ่งวันคนขับบวกค่าใช้จ่ายของที่นั่งคนที่สอง บทความเรื่องต้นทุนคนขับสร้างตัวอย่างต้นทุนเต็มราว 899 บาทต่อวันที่คนขับขับได้ ให้ใช้เลขของท่านเอง และใช้ต้นทุนรายวันจริงของรถจากบริษัทขนส่ง

มีสองข้อควรระวัง นาฬิกาของคนขับแต่ละคนยังต้องพอดี ขับคนละ 12 ชั่วโมงกระจายในราว 29 ชั่วโมง เหลือที่ว่างน้อยเมื่อท่าเสร็จช้า ควรเขียนวันของคนขับทั้งสองคนบนกระดาษก่อนสัญญาว่าสองวัน และเวลาที่เพื่อนร่วมทีมนอนพักในห้องโดยสารนับเป็นเวลาทำงานหรือไม่ ขึ้นอยู่กับสัญญา คำพิพากษาศาลฎีกาหนึ่งฉบับเรื่องนี้ปรากฏในบทความเรื่องค่ารอรถ ควรถามที่ปรึกษาของท่านก่อนพึ่งพา

ผลัดคนขับ

การผลัดได้ทั้งสองข้อ คือสองวันรถและสามวันคนขับ แต่เงื่อนไขเข้มที่สุด

  • ช่วงต้องพอดีกับหนึ่งวันของคนขับไปและกลับ ที่ความเร็วตัวอย่าง ช่วง 232 กม. ใช้ 4.0 ชม. ต่อขา เป็นขับ 8.0 ชม. บวกส่งมอบครึ่งชั่วโมง ต้องทำล่วงเวลาครึ่งชั่วโมง และช่วงยาวขนาดนี้อยู่ตรงเส้นสี่ชั่วโมงของมาตรา 103 ทวิพอดี ถ้าช้าไปหนึ่งชั่วโมงต้องจอดพัก 30 นาทีกลางช่วง ควรวางช่วงให้สั้นกว่านี้เล็กน้อย
  • 696 กม. ต้องสามช่วงและสองจุดผลัด แต่ละจุดต้องมีคนขับ ลานสำหรับส่งมอบ และของที่วิ่งสองทิศในวันเดียวกัน เพื่อไม่ให้ใครขับกลับเที่ยวเปล่า
  • ทุกครั้งที่ส่งมอบคือจังหวะที่ของเสี่ยง เอกสาร ซีล และคนเซ็นรับ ต้องเขียนลงในใบจอง

การผลัดเหมาะกับเส้นทางที่มีรถวิ่งแต่ละทิศทุกวัน เส้นทางที่มีรถสัปดาห์ละคันเลี้ยงคนขับสามคนไม่ไหว

วันจันทร์นี้ทำอะไร

  1. เลือกสามเส้นทางที่ไกลที่สุด คำนวณชั่วโมงขับรถขาเดียวด้วยความเร็วเฉลี่ยจาก GPS ของท่านเอง
  2. ทำเครื่องหมายเส้นทางที่ขับบวกลงของเกิน 8 ชั่วโมง และที่เกิน 10 ชั่วโมง นั่นคือเส้นทางหลายวัน
  3. ถามบริษัทขนส่งแต่ละราย ว่าราคารวมแผนไหน และคืนนั้นรถจอดที่ไหน
  4. ใบเสนอราคาแบบสองคน ให้เทียบวันคนขับที่เพิ่มกับวันรถที่ลดด้วยตัวเลขจริง
  5. เขียนแผน จุดค้างคืน และกติกาส่งมอบลงในใบจอง

หลักฐานหยุดอยู่ตรงไหน

ไม่พบงานวิจัยไทยเรื่องการจัดตารางคนขับทางไกล หรือต้นทุนของการผลัดหรือการนั่งสองคนในประเทศไทย ตำราให้วิธีคิด กฎหมายไทยอ่านจากตัวบทภาษาไทยของพระราชบัญญัติและกฎกระทรวง ความเร็วเฉลี่ย 58 กม./ชม. ท่าละหนึ่งชั่วโมง เวลาจอดสามชั่วโมง และช่วง 232 กม. เป็นตัวอย่างประกอบ ส่วน 696 กม. เป็นตัวเลขปี 2558 ของเส้นทางเดียว ไม่ระบุต้นทุนวันรถเพราะหาแหล่งไม่ได้